Viết cho những chàng trai của tôi – những con người IT, chỉ một lần, theo cách này.

Tôi có may mắn được gặp và nói chuyện với rất nhiều bạn đang làm nghề IT, rất nhiều những con người tuyệt vời với đam mê dường như không bao giờ tắt. Nhưng phũ phàng, những con người ấy, là số ít trong ngành này. Phần lớn luôn gào thét, chửi bới và nguyền rủa công việc này – công việc vẫn hàng ngày mang đến cho họ cuộc sống.

Trong số đó, có các em tôi, những người vẫn ngày ngày thất thểu, chửi rủa rồi lại cam chịu. Tôi đã phải nói chuyện rất nhiều đứa em như vậy, và thật ra nguyên nhân thì đơn giản lắm. Nhưng phải chăng những chàng trai của tôi còn quá nhỏ để hiểu?

“Em muốn có một công việc tốt”. “OK, thế nào là tốt?”. Ai cũng muốn một công việc nhàn hạ và lương cao. Nhưng xã hội được điều tiết bởi thị trường cung-cầu. Mười năm trước, thịt lợn thì đắt khách, thịt bò thì không. Bây giờ, thịt bò đắt khách hơn. Và mình cũng như những miếng thịt thôi, bán sức lao động trí tuệ và cơ bắp để kiếm tiền. Khi xã hội phát triển đến trình độ cao hơn, đương nhiên, các ông chủ sẽ mua những miếng thịt bò, sẽ tuyển những người có trình độ và kỹ năng cao hơn. Chưa bao giờ nhu cầu tuyển dụng vào cho những “công việc tốt” lại nhiều như vậy trong ngành IT; hàng ngày ở VN có tới hàng trăm vị trí để mở với mức lương trên $1000, nhưng doanh nghiệp cũng không mấy khi tuyển được người. Thịt bò vì thế lại càng đắt, thịt lợn thì không. “Nên em không thể tìm được công việc tốt”, đương nhiên.

Nếu em là sinh viên vừa tốt nghiệp, với tấm bằng loại trung bình, và tấm bằng đó phản ánh đúng năng lực và kỹ năng. Nhà tuyển dụng “mua” em với mức $250/tháng? Hãy mau chóng nhận lời vì đó là món hời lớn, dù rằng em sẽ phải làm việc vất vả trong công ty đó. Đó thực sự là món hời với em, vì tôi không bao giờ trả quá $200/tháng với “thịt lợn”, thậm chí là không mua. Những sinh viên giỏi, thật tuyệt là các em có thể kiếm được mức lương gấp đôi như trên. Cuộc sống luôn sòng phẳng, các doanh nghiệp cũng vậy. Nếu em muốn nhận mức lương $1000/tháng, vui lòng mang về cho doanh nghiệp tối thiểu $5000/tháng – tức là gấp 5 lần mức lương nhận được. Thật trớ trêu, những người có trình độ, kỹ năng càng kém lại càng khó khăn hơn, thậm chí cản trở doanh nghiệp đạt mục đích này. Và dần dần, thịt lợn bị đẩy ra ngoài cuộc chơi.

Đây không chỉ là thực trạng của ngành IT, mọi ngành nghề khác đều như vậy – không có cuộc chơi cho người thiếu kỹ năng. Vì thế doanh nghiệp thì vẫn cần; trong khi ngoài xã hội, vẫn có những con người hàng ngày gào thét “tao thất nghiệp”, “tao không có công việc tốt”.. Việc làm sáng suốt hơn là hãy chấp nhận đó là công việc “đủ tốt” với khả năng của mình; hoặc thay vì gào thét, dùng thời gian đó để nhanh chóng chuyển hoá thành “thịt bò”, cuộc sống sẽ “tốt” hơn.

Một trong những vấn đề nghiêm trọng của dân IT là sự thiếu chuyên nghiệp, hay thậm chí là vấn đề đạo đức. Minh chứng rõ ràng nhất là sự so sánh ngu ngốc. Những con người là dân Công nghệ thông tin lại chẳng hiểu thông tin là gì. Hàng ngày chúng ta tiếp xúc với một đống hổ lốn và đọng lại trong đầu là những dữ liệu vô giá trị. “23 tuổi, chủ quán cơm, thu nhập 100 triệu/tháng”, “bỏ học, lập công ty, thành triệu phú khi 22 tuổi”.. bỗng dưng trở thành những hình tượng, lá cờ đầu đề dân IT đập bàn phím và quyết ra đi. “Thằng bạn em làm ngân hàng, lúc nào cũng quần áo lượt là, lương tháng chục củ”, “đứa bạn em làm môi giới BĐS, suốt ngày thấy check-in chỗ nọ chỗ kia, lương cao ngất”.. Tuyệt vời. Rồi em biết họ nghĩ gì không? Họ ước có thể mặc quần ngố đến văn phòng như em. Họ bỏ $10 để sửa máy tính, trong khi em chỉ cần gõ 10ph là xong. Niềm long lanh trong mắt họ, 10ph có thể làm ra $10.

Thật là ngu ngốc nếu em vẫn cứ mãi kêu than rằng làm trong ngành IT này là khổ. Khi em chưa trải qua những công việc khác, vui lòng đừng so sánh. Chẳng mấy ai trong ngành ngân hàng cảm thấy hạnh phúc với công việc thời điểm này khi lúc nào cũng phải tỏ ra van xin. Em nghĩ ca sĩ đứng trên sân khấu hát một buổi và đủ tiền sống cả năm? Mấy ai như Đàm Vĩnh Hưng? Những người khác phải học thanh nhạc cả chục năm để đi hát phòng trà, họ sướng hơn em chăng? Gần đây, một người em làm trợ giảng giúp tôi trong một khoá học, và bạn ấy đã phải thốt lên “Em không ngờ..”. Bạn ấy quá sốc khi nhận ra: Để có 1 giờ dạy cần ít nhất 1 giờ chuẩn bị; để có 1 giờ dạy tốt, cần ít nhất 2 giờ chuẩn bị. Và trong khi em kêu gào rằng mình phải OT thành 10h/ngày, thì những con người đó luôn làm việc 12h/ngày để có 4h “thực sự làm việc”. Và trong khi em kêu gào rằng mình phải “cắm đít” vào ghế 8h/ngày thì họ đứng 8h/ngày.

Tôi vẫn nhớ câu chuyện của anh chàng lái taxi Sân Bay: “Trước tụi em ổn lắm vì chỉ mình tụi em được vào sân bay. Từ khi Mai Linh, Taxi Group được vào thì cũng khó khăn hơn nhiều vì bên đó đông xe quá. Nhưng em nghĩ như vậy là hợp lý, phải có cạnh tranh chứ… Tụi anh lao động trí óc, được lâu dài, em thì không biết làm được mấy vì cũng vất vả, nhưng sướng hơn mấy ảnh cảnh sát này, giờ này mưa lạnh còn phải đứng ở đây, mình vào xe là ấm rồi.”

Cuộc đời vẫn thế – mỗi người mỗi việc – hãy tôn trọng công việc của mình và người khác. Hãy trân trong những gì đang có, coi nó là cảm hứng, đừng là gánh nặng.

Hãy làm cho mình tốt hơn, và cuộc sống sẽ tốt hơn.

Cho những chàng trai của tôi, cho sự đam mê trở lại. Như đã hứa, không chửi bới, không nặng lời 🙂

Being the richest man in the cemetery doesn’t matter to me. Going to bed at night saying we’ve done something wonderful… that’s what matters to me.

Steve Jobs

562 total views, no views today

Như vậy là OLP’10 đã khép lại, tự nhiên muốn viết chút xíu, gọi là review:

Cảm nhận đầu tiên về công tác tổ chức là hơi… thất vọng. Đã tham gia 3 kỳ OLP với tư cách thí sinh nhưng theo cảm nhận cá nhân, chưa năm nào công tác tổ chức OLP tệ đến vậy.

Bước chân vào ĐHQG, dù băng-rôn được treo rộn ràng nhưng… vắng bóng tình nguyện viên. Chỉ thấy từng tốp từng tốp sinh viên mặc áo VNPT đứng đùa giỡn với nhau làm mình tưởng đó là sinh viên các trường đã được phát áo rồi mang ra mặc chơi – thật là nực cười. Hậu quả là các trường không hiểu phải đăng ký ở đâu, trình tự ra sao. Khu vực đăng ký được chia làm 2 bàn, 1 để đăng ký, 1 để nộp lệ phí thi; cô em xinh đẹp luôn chuyển danh sách các đội đăng ký xuống cuối, và chi thu ngân cũng lấy từ cuối lên. Nên thật trớ trêu, các đội đến sớm cứ đứng chờ mãi mà không được giải quyết. Thôi thì như một thầy trưởng đoàn nói: “Yên tâm, tập các đội là hữu hạn mà, kiểu gì cũng tới lượt”.

Tất cả các hoạt động của OLP luôn luôn chậm so với lịch, ít nhất là 30 phút, có khi là hơn 1 giờ. Lễ khai mạc, chậm. Lễ bế mạc, chậm. Các buổi thi, chậm. Điển hình là buổi test máy ACM, chậm tới hơn 1 giờ. Buổi thi chính thức cũng chậm hơn 1 giờ. Chỉ thương cho những sinh viên miền Nam không chịu nổi cái lạnh Hà Nội mà cứ phải co ro ngồi chờ, hết cả nhuệ khí thi cử. Trong khi đó, các tình nguyện viên tung tăng cầm bóng đến phòng thi vừa đi vừa chụp hình. Có tới 16 đội nước ngoài và hơn 100 đội Việt Nam đang nhìn vào những hành động đó, thật lố bịch.

Nhớ năm đầu tiên ĐH Công nghệ tổ chức, tất cả các thí sinh cảm thấy thật dễ chịu. Từng team bước qua cổng lớn vào sân thi đấu khi tiếng gọi qua loa cất lên thật trang trọng. Năm nay, thí sinh đứng ở… đường để chờ, một mình bác Long “cò” gân cổ gào tên từng team vào phòng.

Lễ bế mạc và trao giải được coi là tổ chức úi xùi và nhạt nhẽo chưa từng có, có vẻ như chỉ là một công việc cho hết nhiệm vụ tổ chức. Vẫn sử dụng cặp MC của lễ khai mạc khi nam MC thậm chí không thể đọc một câu tiếng Anh tử tế – dù sao anh cũng có thể tự hào là tiếng Anh tốt hơn bác Long “cò”. Năm 2005, ĐH Bách Khoa tổ chức trao giải ở Văn Miếu. Năm 2006, ĐH Công nghệ tổ chức một lễ tra giải hoành tráng tôn vinh Nhà vô địch ACM với nhạc và pháo hoa cùng sự trịnh trọng đến chuyên nghiệp. Năm 2007, ĐH Đà Nẵng trao giải trong bữa tiệc bế mạc, tuy vui vẻ nhưng rất trịnh trọng. Năm nay, giải thưởng cao quý nhất: Cúp vàng siêu cúp – được trao cùng chiếc cúp màu…đồng. Không có cúp bạc và cúp đồng nào được trao dù chúng đã có chủ. Cúp vàng được trao nhanh đến nỗi khó có ai trong khán phòng phân biệt được sự khác biệt của nó với những giải còn lại.

Sau lễ bế mạc là tiệc bế mạc tại nhà ăn sinh viên ĐH Ngoại ngữ, hơn 700 con người được ấn định trong nhà ăn có sức chứa chưa tới 200 chỗ. Bác Long “cò” không còn cách nào khác, rút tiền đưa cho các đội để đi ăn ngoài. Ừ, đưa thì ta nhận. Dẫu sao cũng là ban tổ chức làm không hết trách nhiệm.

Năm 2005, ĐH Công nghệ lần đầu tiên tổ chức ACM đã gây được cảm tình lớn, là bằng chứng để ACM ở lại Việt Nam, là nơi khao khát của sinh viên IT. 5 năm sau, mọi chuyện đã khác.

Bỏ qua sự yếu kém trong khâu tổ chức, OLP’10 là sự thành công vượt trội của ĐH FPT. Nhân đây cũng điểm qua một số “anh tài” và thành tích ấn tượng của ĐH FPT tại OLP’10.

Nhân vật xuất sắc nhất tại OLP’10: Trần Hải Đăng – Cúp vàng Siêu cúp. Với đam mê, khát khao và những nỗ lực không mệt mỏi, Cúp vàng Siêu cúp là phần thưởng xứng đáng dành cho Đăng.

Hồ Vĩnh Thịnh – giải ba Siêu cúp – một tài năng trẻ, hứa hẹn còn nhiều thành công.

Lê Anh Quân – giải nhì Chuyên Tin. Bước vào trường ĐH mà không biết chút gì về tin học, giờ đây em được liệt kê vào dạng “hàng khủng” với những cố gắng liên tục. Khi mới tiếp nhận đội vào tháng 7, thầy đánh giá em còn rất…tầm thường nhưng Quân đã chứng tỏ được sự tiến bộ qua từng tuần thi. Và giờ, rất nhiều người phải nhìn em với con mắt ngưỡng mộ.

Các đội tuyển ACM đã có những thành tích chưa từng có. Bất chấp việc ACM năm nay có quá nhiều các đội mạnh tới từ nước ngoài và việc ra để thi chưa thực sự hợp lý*, 3/6 đội giành giải 3 khu vực. 2/6 đội trong top 5, 3/6 đội trong top 10, 4/6 đội trong top 20 Việt Nam.

uP (Trần Hải Đăng, Lê Thanh Quảng, Phạm Lê Quang – Solved: 8/11): Một chút nuối tiếc vì chưa giành chiến thắng trên sân nhà. Giấc mơ World Final được đặt cược tại Malaysia. Chúc các em thành công!

Turtle’s Coder (Lê Anh Quân, Nguyễn Thành Trung, Hồ Vĩnh Thịnh- Solved: 8/11): Ừ, đặt tên vậy là vì đội code chậm. Chậm là vì lúc đó Trung và Thịnh không hề biết C hay C++. Dù đã mất gần như toàn bộ thời gian cho chuyến học GDQP tại Xuân Hòa, song các em đã nỗ lực, các em đã xứng đáng. Accept 2 bài trong 1 giờ cuối cùng, không còn chậm nữa rồi. Lại mang rùa sang Malaysia và chúng ta lại “nói chuyện” tiếp. Hai gương mặt này rồi sẽ là chủ lực của FPT trong những năm tới.

GUEST (Đặng Trần Tiền Vinh, Lê Nam Phương, Nguyễn Phan Quang Nhật- Solved: 7/11): Chưa có đội nào chỉ có 1 người code mà đứng cao như vậy. Thì ra Vinh có HC Toán Quốc tế. Đề thi này chưa hợp với tụi em. Đề khó hơn thì các đội khác phải dè chừng.

Và giờ, hãy viết tiếp giấc mơ World Final tại Malaysia. Chúc các em thành công!

Bonus thêm 1 giải 3 Mã nguồn mở cho nó đủ mọi hạng mục vậy.

Thay cho lời kết, xin lấy 2 câu trong bản báo cáo OLP’10:

Trường ĐH Tư thục đầu tiên đạt Cúp Vàng Siêu cúp

OLP’10 chứng kiến sự lên ngôi của ĐH FPT

Theo đánh giá cá nhân: Đề thi năm nay không thực sự tốt và tự gây khó cho các đội Việt Nam. Đề thi gồm quá nhiều bài ở dạng cơ bản một cách lộ liễu khiến các đội phải lao vào cuộc đấu về thời gian. Code nhanh và nhiều chưa bao giờ là thế mạnh của các đội VN so với các đội nước ngoài. ĐH Công nghệ nhanh chóng đưa 2 đội dẫn đầu sau 30ph đầu tiên, nhưng không đủ sức chạy một quãng được dài. Thành ra cuộc đấu đã ngã ngũ ngay sau 1/2 thời gian khi ArcOfDream đã sớm giải được 10/11 bài, NTU cũng có 9/11 bài sau thời gian thấp đến kinh ngạc 490 phút.

Note được viết sau OLP & ACM 2010, được copy qua GURUnH. 4 năm sau ĐH FPT đã giành vé dự World Final với đội tuyển Runs of Champion với các thành viên đã tham gia và toả sáng ngay từ 2010 – năm đầu tham dự, gồm Lăng Trung Hiếu, Nguyễn Thành Trung, Hồ Vĩnh Thịnh.

411 total views, no views today